السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)

555

البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)

خدا ( ص ) مرا صدا كرد ، جواب او را ندادم پس از تمام شدن نماز عرضه داشتم : يا رسول اللّه ! مشغول نماز بودم كه جواب تو را ندادم . رسول اكرم ( ص ) فرمود : مگر خداوند نفرموده است : اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ . « 1 » دعوت خدا و پيامبر را اجابت كنيد ، آنگاه‌كه شما را مىخواند ! رسول اكرم ( ص ) سپس فرمود : آيا مىخواهى پيش از آن كه از مسجد خارج شوى ، بزرگ‌ترين سورهء قرآن را به تو ياد دهم ؟ آنگاه دست مرا گرفت و خواستيم از مسجد خارج شويم ، عرضه داشتم : يا رسول اللّه ! فرموديد كه مىخواهيد بزرگ‌ترين سوره قرآن را به من ياد دهيد . رسول خدا ( ص ) سورهء حمد را براى من خواند و فرمود : اين سوره همان سبع مثانى و قرآن عظيم است كه به من داده شده است . « 2 » تعداد آيات سوره حمد مشهور در ميان مسلمانان اين است كه سوره حمد داراى هفت آيه است ، بلكه مىتوان گفت در اين نظريه اختلافى نيست ، فقط از حسين جعفى نقل شده است كه سورهء حمد داراى شش آيه و از عمرو بن عبيد نقل گرديده است كه اين سوره داراى هشت آيه مىباشد ولى اين نظريه بسيار شاذ و نادر است و با نظريه مشهور نيز مخالف است زيرا : اولا : اكثر علماى اسلامى سوره حمد را هفت آيه مىدانند . ثانيا : روايات زيادى كه از طريق شيعه و سنى آمده است ، همين نظريه مشهور را تأييد مىكنند . ثالثا : در سطور گذشته گفتيم كه منظور از « سبع مثانى » در قرآن ، همان سورهء حمد مىباشد و خود اين نامگذارى ، هفت آيه بودن سورهء مذكور را نشان مىدهد . بنابراين نظريه ، كسانى كه « بسم اللّه » را يك آيه مستقل حساب مىكنند و جزء سورهء حمد مىدانند ، صِراطَ الَّذِينَ را تا آخر سوره ، يك آيه حساب مىكنند ولى كسانى كه « بسم اللّه » را آيه مستقلى از سوره حمد نمىدانند ، غَيْرِ الْمَغْضُوبِ . . . را آيه مستقل مىشمارند و بدين گونه بنا به هر دو نظريه هفت آيه بودن سورهء حمد ، محفوظ و قطعى است .

--> ( 1 ) انفال / 24 . ( 2 ) صحيح بخارى ، 6 / 103 .